Świadek w sprawie karnej ma obowiązek składać zeznania, czyli udzielić informacji o sprawie organom ścigania. Są sytuacje, w których może odmówić. Kiedy?

 

Prawo osoby najbliższej

Osoba najbliższa może odmówić składania zeznań. Kodeks karny określa kogo należy rozumieć, przez osobę najbliższą. Jest to małżonek, wstępni (rodzice, dziadkowie), zstępni (dzieci, wnuki) rodzeństwo, powinowaty (rodzina małżonka) w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia (po adopcji) oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (konkubinat).

 

Prawo odmowy udzielania odpowiedzi na pytanie

Możliwa jest sytuacja, w której świadek odmawia odpowiedzi na poszczególne pytania jeżeli, z kolei udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Nie mają więc obowiązku wskazywać winy swoich najbliższych.

Na pytanie można również odmówić udzielania odpowiedzi jeżeli spełnienie tego obowiązku naraziłoby świadka/osobę najbliższą na hańbę.

 

Prawo osób pozostających w szczególnie osobistym stosunku

Istnieje również możliwość, że sąd zwolni świadka z udzielenia odpowiedzi na pytania, jeżeli pozostaje ona z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku. Dotyczy to np. narzeczeństwa, ze względu na posiadanie wspólnego dziecka, czy też pokrewieństwo z konkubentem.

 

Treść przepisów:

art. 182 §1 kodeksu postępowania karnego:

Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań;

art.  183 kodeksu postępowania karnego

§ 1. Świadek może uchylić się od odpowiedzi na pytanie, jeżeli udzielenie odpowiedzi mogłoby narazić jego lub osobę dla niego najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.

§ 2. Świadek może żądać, aby przesłuchano go na rozprawie z wyłączeniem jawności, jeżeli treść zeznań mogłaby narazić na hańbę jego lub osobę dla niego najbliższą;

art. 185 kodeksu postępowania karnego:

Można zwolnić od złożenia zeznania lub odpowiedzi na pytania osobę pozostającą z oskarżonym w szczególnie bliskim stosunku osobistym, jeżeli osoba taka wnosi o zwolnienie.